De sjamanistische visie op mentale ziektes

De sjamanistische visie op mentale ziektes

In de sjamanistische visie op mentale ziektes geven deze ziektes het signaal af dat er een healer wordt geboren, verklaart Malidoma Patrice Somé. Mentale stoornissen, spirituele noodsituaties en spirituele crisissen moeten daarom worden gezien als een situatie waarbij de healer die op het punt staat geboren te worden, wordt geholpen.

Wat men in het Westen beziet als een mentale ziekte, beschouwen de Dagara als ‘goed nieuws van een andere wereld.’ De persoon die door een crisis gaat, is gekozen tot medium om een boodschap aan de gemeenschap door te geven vanuit het spirituele rijk.  ‘Mentale stoornissen en gedragsstoornissen van welke soort dan ook geven in feite aan dat twee overduidelijke niet te verenigen energieën tegelijkertijd zijn verschenen in hetzelfde veld’, zegt Dr. Somé. ‘Deze verstoringen treden op wanneer een persoon onvoldoende ondersteuning krijgt in het omgaan van de aanwezigheid van energie vanuit het rijk der spirits.’

Een van de dingen die Dr. Somé tegenkwam toen hij voor het eerst in de Verenigde Staten kwam in 1980 om een studie te volgen, was hoe dit land omgaat met mentale ziekte. Toen een medestudent naar een psychiatrische inrichting werd gestuurd wegens ‘nerveuze depressie’, bezocht Dr. Somé hem.

‘Ik was geshockeerd. Het was de eerste keer dat ik toe moest zien wat hier mensen wordt aangedaan die dezelfde symptomen vertonen als die ik had gezien in mijn dorp.’ Wat Dr. Somé raakte, was dat de aandacht die werd gegeven aan dergelijke symptomen was gebaseerd op pathologie, op het idee dat het om een conditie ging die moest worden gestopt. Dit was in complete tegenstelling met de manier waarop binnen zijn cultuur naar een dergelijke situatie werd gekeken. Toen hij op de afdeling was en keek naar de patiënten, sommigen in een dwangbuis, anderen totaal van de wereld wegens medicatie, anderen schreeuwend, zei hij tegen zichzelf: ‘Dus zo worden healers die proberen geboren te worden in deze cultuur behandeld. Wat een verlies. Wat een verlies dat een persoon die eindelijk wordt uitgelijnd met kracht van de andere wereld zo verspild wordt.’

Om het op een andere manier te zeggen en wel zo dat het meer logisch is voor het westerse denken, is dat we in het Westen niet getraind zijn in hoe om te gaan met of zelfs maar onderwezen e zijn in het bestaan van helderziende fenomenen, de spirituele wereld. Sterker nog, helderziende gaven worden op denigrerende wijze benaderd. Als energieën vanuit de spirituele wereld opduiken in de westerse psyche, is dat individu totaal niet uitgerust om deze energieën te integreren of om zelfs maar te herkennen wat er aan de hand is.  Het resultaat kan beangstigend zijn. Zonder een heldere context voor en zonder ondersteuning m.b.t. het omgaan met de doorbraak van een ander realiteitsniveau, is de persoon gestoord. Zware doseringen met anti-psychotische medicatie houdt het probleem in stand en voorkomt de integratie die tot de ontwikkeling en groei van de ziel kan leiden bij de persoon de deze energieën heeft ontvangen.

Op de psychiatrische afdeling zag Dr Somé een hoop ‘wezens’ rondhangen bij de patiënten, ‘entiteiten’ die voor de meeste mensen onzichtbaar zijn maar die sjamanen en paranormaal begaafden wel kunnen zien. ‘Zij veroorzaakten de crisis in deze mensen’, zegt hij. Het scheen hem toe dat deze wezens probeerden om de werkzaamheid van de medicatie uit het lichaam te krijgen van de mensen en dat de wezens probeerden een te worden met deze mensen. Gedurende dat proces liep de pijn bij deze mensen op. ‘De wezens handelden haast als een soort van graafmachine in het energieveld van mensen. Ze waren daar zeer hardnekkig in. De mensen bij wie ze dat deden schreeuwden en gilden’, zei hij. Hij kon niet blijven in een dergelijke omgeving en moest weggaan.

In de Dagara traditie helpt de gemeenschap de persoon om de energieën van beide werelden te verenigen -‘de wereld van spirit met wie hij of zij is samengesmolten en het dorp en de gemeenschap’. Die persoon is vervolgens in staat te dienen als brug tussen werelden en kan de levenden helpen met informatie en healing die ze nodig hebben. Zo eindigt een spirituele crisis met de geboorte van een nieuwe healer. ‘De relatie van de andere wereld met onze wereld is die van ondersteuning’, verklaart Dr. Somé. ‘Vaker wel dan niet zijn de kennis en de vaardigheden die opduiken door deze samensmelting direct afkomstig van de andere wereld.’

De wezens die de pijn lieten toenemen van de patiënten in de psychiatrische inrichting, probeerden eigenlijk samen te smelten met de patiënten om zo boodschappen in deze wereld te krijgen. De mensen die ze hiervoor hadden gekozen, kregen geen ondersteuning in het leren hoe een brug te zijn tussen deze twee werelden en de pogingen van de wezens om samen te smelten werden gedwarsboomd. Het resultaat was het voort blijven bestaan van de oorspronkelijke energetische stoornis en het verlaten van de geboorte van een healer.

‘Dientengevolge blijft de tendens bestaan vanuit de andere wereld om bij zoveel mogelijk mensen te proberen in een poging iemands aandacht te krijgen. Ze moeten dat harder proberen. De spirits worden aangetrokken tot mensen die niet verdoofd zijn. De sensitiviteit leest als een invitatie om binnen te komen’, geeft hij aan.

Zij die een zogenaamde mentale stoornis ontwikkelen zijn zij die sensitief zijn en in de westerse cultuur wordt dat beschouwd als oversensitief. Indigenous culturen zien dat niet zo en als resultaat daarvan beschouwen sensitieve personen zich niet als oversensitief. ‘In het Westen is het de overdosering van de cultuur waarin zij leven die hen kapot maakt’, zo stelt Dr. Somé. Het razende tempo, het bombarderen van de zintuigen en de gewelddadige energie die de westerse cultuur karakteriseren, kan mensen overweldigen.

Schizofrenie en niet eigen energie

Met schizofrenie is er een speciale ‘ontvankelijkheid’ voor een stroom van beelden en informatie die niet kan worden gecontroleerd’, stelt  Dr. Somé. ‘Wanneer dit type van roes ontstaat op een niet zelfgekozen tijdstip en specifiek als het om angstaanjagende, contrasterende beelden gaat, gaat de persoon in een razernij.’

Wat nodig is in een dergelijke situatie is allereerst de energie van de persoon te scheiden van de externe energieën door sjamanistische rituelen, bekend als reinigen, om deze energieën uit de aura van het individu te verwijderen. ‘Met het schoonmaken van hun energieveld pikt de persoon niet langer de vloed aan informatie op en heeft zo geen reden meer om angstig en in de war te zijn’, legt Dr. Somé uit.

Het wordt dan mogelijk de persoon in overeenstemming te brengen met de spirit die probeert door te komen vanuit een andere wereld en de healer geboren te laten worden. Het blokkeren van die geboorte is wat de problemen veroorzaakt. ‘De energie van een healer is een hoge energie’, zo beschrijft hij, ‘Wanneer deze geblokkeerd wordt, ontstaat er kortsluiting in de persoon. Hierom kan het echt beangstigend zijn en ik begrijp waarom deze cultuur deze mensen liever veroordeelt. Hier zitten ze dan, gillend en schreeuwend, en worden ze in een dwangbuis gestopt. Het is een verdrietig beeld.’
De sjamanistische aanpak is deze energieën in overeenstemming met elkaar te brengen zodat er geen blokkade is en er geen kortsluiting ontstaat. Zo wordt de persoon de healer zoals bedoeld is.

Er moet echter worden opgemerkt dat niet alle spirits die het energieveld van een persoon binnen gaan, dat doen om healing te promoten. Er zijn ook negatieve energieën en die zijn onwenselijk in de aura. In zulke gevallen bestaat de sjamanistische benadering eruit deze te verwijderen uit de aura.

Alex: gek in de VS, healer in Afrika

Om zijn overtuiging te testen dat een sjamanistisch perspectief m.b.t. mentale ziektes zowel waar voor de westerse wereld als de indigenous culturen is, nam Dr. Somé een patient met een mentale ziekte en nam deze mee naar Afrika, naar zijn dorp. ‘Ik werd gedreven door mijn eigen nieuwsgierigheid om uit te vinden of er enige waarheid school in de universaliteit dat mentale ziekte moet gezien worden in relatie tot de overeenstemming met een wezen van een andere wereld.’, zegt Dr. Somé.

Alex was een 18-jarige Amerkikaan die een psychotische episode had gekregen toen hij 14 was. Hij had hallucinaties, was suïcidaal en ging door periodes van gevaarlijke, ernstige depressies. Hij was opgenomen in een psychiatrische inrichting en kreeg veel medicatie, maar niets hielp. ‘De ouders hadden alles gedaan, zonder succes’, zegt Dr. Somé. ‘Ze wisten niet meer wat nog te doen.’

Met hun toestemming nam Dr. Somé hun zoon mee naar Afrika. ‘Na acht maanden verblijf daar, was Alex vrij normaal geworden. Hij was zelfs in staat om met andere healers samen te werken m.b.t. healing. Hij zat de hele dag bij deze healers en hielp ze, ondersteunde ze in wat ze deden met hun cliënten. Hij bracht ongeveer vier jaar door in mijn dorp’, geeft Dr. Somé aan. ‘Hij bleef er omdat hij wilde blijven, niet omdat hij nog meer healing nodig had. Hij voelde zich veel veiliger in het dorp dan in Amerika.’

Om zijn energie en dat van de wezens van het spirituele rijk met elkaar in overeenstemming te brengen, onderging Alex een sjamanistisch ritueel voor dat doel, hoewel het enigszins anders was dan het ritueel dat werd gebruikt voor het Dagara volk. ‘Hij was niet geboren in het dorp, dus iets anders werd toegepast. Het resultaat was echter hetzelfde, ook al was het ritueel dat niet’, legt Dr. Somé uit. Het feit dat het overeenstemmen van de energie tussen spirit en Alex werkte om Alex te helen, bewees voor Dr. Somé dat het inderdaad zo was dat de connectie tussen andere wezens en mentale ziektes inderdaad universeel is.

Na het ritueel begon Alex de boodschappen te delen die de spirituele wezens hadden voor deze wereld. Ongelukkigerwijze spraken de mensen met wie hij werkte geen Engels (Dr. Somé was weg op dat moment). De gehele ervaring leidde er echter toe dat Alex naar college ging en uiteindelijk psychologie ging studeren. Hij keerde terug naar de Verenigde Staten na vier jaar omdat ‘hij alles had ontdekt wat hij moest doen en hij daarom verder kon met zijn leven.’

Het laatste wat Dr. Somé  hoorde, was dat Alex was afgestudeerd in het vak psychologie aan Harvard. Niemand had gedacht dat hij ooit in staat zou zijn om een gewone graad te behalen, laat staan een geavanceerde graad.

Dr. Somé somt op waar Alex’ ziekte nu eigenlijk over ging: ‘Hij riep om hulp. Het was een noodroep. Zijn werk en doel was om een healer te zijn. Hij gaf aan dat niemand daar aandacht aan had gegeven.’

Nadat hij had gezien hoe goed de sjamanistische benadering werkte voor Alex,  concludeerde Dr. Somé  dat spirituele wezens net zoveel een rol spelen in het Westen als in zijn gemeenschap in Afrika. ‘Hoewel de kwestie hetzelfde blijft, moet het antwoord op dit probleem hier gevonden worden, i.p.v. de zee over te moeten steken om een antwoord te vinden. Er moet een manier zijn om een beetje aandacht te geven voorbij aan de pathologie van deze hele ervaring en dit leidt tot de mogelijkheid om met een goed ritueel mensen te helpen.’

Het verlangen naar spirituele connectie

Een veel voorkomende bedreiging die Dr. Somé heeft opgemerkt in ‘mentale’ stoornissen in het Westen is ‘een hele oude voorouderlijke energie die in stasis was maar uiteindelijk tot uiting komt in de persoon.’ Zijn werk is het om het traceren, terug te gaan in de tijd om te ontdekken welke spirit het is. In de meeste gevallen is de spirit verbonden met de natuur, meestal met bergen of grote rivieren, geeft hij aan.

In het geval van de bergen, als een voorbeeld van het fenomeen, ‘is het de spirit van de berg die zij aan zij wandelt met de persoon en als resultaat een tijd-ruimte verstoring creëert die de persoon beïnvloedt die er in gevangen raakt.’
Wat nodig is, is een samensmelting of overeenstemming tussen de twee energieën ‘zodat de persoon en de spirit van de berg een worden.’ Opnieuw, het is de sjamaan die een speciaal ritueel uitvoert om deze overeenstemming tot stand te brengen.

Dr. Somé gelooft dat hij deze situatie zo vaak in de Verenigde Staten tegenkomt omdat ‘het grootste gedeelte van het weefsel van dit land is gemaakt van de energie van machines en het resultaat daarvan is de disconnectie met het verleden. Je kunt voor het verleden rennen, maar je er nergens voor verstoppen.’ De voorouderlijke spirit van de natuurlijke wereld komt dan op bezoek. ‘Het is niet zo zeer wat de spirit wil, maar meer wat de persoon wil’, zegt hij. ‘De spirit ziet in ons een roep voor iets groots, iets dat het leven zinvol maakt en spirit reageert daarop.’

Die roep, zelfs al weten we niet eens dat we dat doen, reflecteert ‘een sterk verlangen naar een diep connectie, een connectie die al het materialisme en bezit overstijgt en overgaat in een tastbare, kosmische verbinding. Het meeste verlangen is onbewust, maar voor spirits maakt bewust of onbewust geen verschil.’ Ze reageren op elkaar.

Als onderdeel van het ritueel om de berg- en mens-energie samen te laten smelten, worden degenen die de ‘berg-energie ontvangen naar een berg in hun buurt van hun keuze gestuurd en moeten daar een steen oprapen die hun ‘roept’. Ze brengen deze steen mee terug voor de rest van het ritueel an ze houden het als gezelschap, soms zelfs dragen ze de steen bij zich. De aanwezigheid van de steen doet veel in het vermogen om af te stemmen bij de persoon’, merkt Dr. Somé op.
‘Ze ontvangen allerlei informatie waar ze gebruik van kunnen maken, het is dus alsof ze een tastbare leiding krijgen vanuit de andere wereld in hoe hun leven te leiden.’

Wanneer het ‘rivier-energie’ betreft, gaa degenen die daardoor geroepen zijn naar de rivier, nadat ze hebben gesproken met de riviergeest, vinden een watersteen en ondergaan een vergelijkbaar ritueel als dat van de bergspirit.

‘Mensen denken dat iets heel speciaals gedaan moet worden in een heel speciale situatie als deze’, zegt hij. ‘Meestal is dat niet zo. Soms is het zo simpel als het dragen van een steen.’

Een heilig ritueel om mentale ziektes te benaderen

Een van de giften die een sjamaan de westerse wereld kan brengen, is mensen te helpen ‘ritueel’ te herontdekken wat nu zo ontzettend ontbreekt. ‘Het verlaten van ritueel kan vernietigend zijn. Vanuit een spiritueel oogpunt is ritueel onontbeerlijk en nodig als iemand wil leven’, schrijft Dr. Somé in ‘Ritual: Power, Healing, and Community.’ ‘Om te zeggen dat ritueel nodig is in de geïndustrialiseerde wereld is een understatement. We hebben gezien in mijn eigen volk dat het waarschijnlijk onmogelijk is om een normaal leven te leven zonder ritueel.’

Dr. Somé had niet het idee dat de rituelen van zijn traditioneel dorp simpel kon worden overgedragen naar het Westen, dus gedurende zijn sjamanistisch werk hier, heeft hij rituelen ontwikkeld die tegemoet komen aan de verschillende noden van de westerse cultuur. Hoewel deze rituelen veranderen door het individu of de groep die erbij betrokken zijn, vindt hij dat er een noodzaak is aan bepaalde rituelen in het algemeen.

Een ervan behelst het helpen van mensen om te ontdekken dat hun onbehagen voortkomt uit het feit dat zij aangeroepen worden door ‘wezens van de andere wereld om met hun samen te werken om zo helend werk te doen.’ Ritueel stelt ze in staat om het onbehagen te verwijderen en de roep te accepteren.

Een ander ritueel betreft initiatie. In alle indigenous culturen van de wereld worden jonge mensen geïnitieerd in volwassenheid wanneer ze een bepaalde leeftijd bereiken. Het ontbreken van een dergelijke initiatie vormt een deel van de crisis van de mensen in het Westen’, zegt Dr. Somé. Hij dringt bij gemeenschappen aan om ‘de creatieve sappen van de mensen die dit soort ervaringen hebben samen te laten komen, in een poging om een soort alternatief ritueel te ontwikkelen om een begin te maken met het beëindigen van dit type crisis.’

‘Totdat de relatie tussen de levenden en de doden in balans is, blijft chaos bestaan’, zegt hij. ‘De Dagara geloven dat wanneer een dergelijke onbalans bestaat, het de plicht van de levenden is om hun voorouders te helen. Als de voorouders niet worden geheeld, zal hun zieke energie de zielen en geesten van hen blijven achtervolgen die verantwoordelijk zijn om hen te helpen.’ De rituelen focussen op het helen van de relatie met onze voorouders, voor zowel specifieke situaties m.b.t. een bepaalde voorouder en de grotere culturele issues gevangen in ons verleden. Dr. Somé heeft gezien dat bijzondere heling ontstaat door deze rituelen.

Een heilig ritueel uitvoeren bij mentale ziekte i.p.v. de persoon als een pathologische case te bezien en inderdaad de gemeenschap als geheel, kan leiden tot een heel scala aan mogelijkheden die veel voordeel kunnen geven aan iedereen aanwezig bij het ritueel.

Samenvatting uit ‘The Natural Medicine Guide to Schizophrenia, or The Natural Medicine Guide to Bi-polar Disorder’, pagina’s 178-189

Reacties gesloten